Op je 16e verjaardag mag gedronken worden
Dirk is jarig. Hij wordt 16 jaar en geeft een feest voor zijn vrienden. En hij mag bier schenken. Hij is immers 16 jaar geworden en dan mag het. Het feest wordt in de schuur gehouden. Gezellig, vrienden onder elkaar. De ouders van Dirk zijn thuis, maar daar heeft Dirk en zijn vrienden ‘geen last van’. Het is tenslotte zijn feestje.
Het feest begint om een uur of tien ’s avonds. Niet zo vroeg want dat is niet gezellig. Wel veel bier, want dat is wel gezellig. Liever hadden ze echte sterke drank gehad, whisky of wodka, het echte werk. Maar dat mocht weer niet van zijn ouders. Vriend Jaap komt later op het feest en heeft dus wat in te halen. En dat doet hij met verve. Het ene biertje na het andere giet hij in zijn keel. En het wordt echt gezellig. Het ene verhaal volgt het andere op. Steeds sterker worden de verhalen en het tegen elkaar opbieden. Gelukkig hebben ze nog steeds geen last van de ouders van Dirk, hoewel het toch wel luidruchtig is in de schuur.
So far so good. Door de drank en de sterke verhalen wordt de sfeer toch wel wat anders; grimmiger is net een te zwaar woord. Toch lijkt het minder gezellig te worden. En de kids minder duidelijk verstaanbaar. Jaap vertrekt na een uurtje of twee van het feest. Hij heeft flink gedronken en weet zich achteraf weinig of niets te herinneren. De verhalen en de feiten die volgen lopen uiteen. Zo rond een uur of 1 wordt Jaap stomdronken in de huiskamer aangetroffen door zijn moeder. Zijn toestand was zo ernstig dat hij naar het ziekenhuis werd gebracht. Na onderzoek bleek het nodig dat Jaap die nacht in het ziekenhuis bleef. De volgende dag kon Jaap zich niets herinneren van het voorval, hoe hij thuisgekomen was enz. Maar dat hij te veel gedronken had was niet waar. Er was vast een andere reden dat hij op de grond was gevonden.
Jaap is geen uitzondering. Pubers die te veel drinken is niets nieuws. Veelal schuilen er achter teveel drinken andere persoonlijke problemen. Dat maakt het beginnen met drinken ‘makkelijker’ en je geeft jezelf een houding. Het geeft houvast, maar wat is dat voor een houvast? Natuurlijk kunnen we op zoek gaan naar schuldigen, maar dat lijkt me niet zinvol. Jeugdigen mogen vanaf hun 16e jaar drank kopen, dus ook drinken. Juridisch niets op tegen. Ze blijven uiteraard zelf verantwoordelijk voor hun (drink-) gedrag. Maar kunnen kinderen van 16 jaar ook die verantwoordelijk aan? De ouders dan, hadden die niet moeten opletten op wat de jeugd in hun schuur deed? De ouders hadden kinderen van anderen in hun schuur, weten niet of die kinderen ervaring hebben met drank en of de kids eigenlijk wel alcohol mogen drinken van hún ouders. Hadden de ouders geen toezicht moeten houden op de mate van het drankgebruik. Hoe staat het met de zorgplicht of ouderlijk toezicht op je eigen kinderen en die van anderen. Hoe staat het met het morele besef van deze ouders? Wat als Jaap niet was thuisgekomen, maar de sloot was ingereden. Jaap was er nooit meer zelfstandig uitgekomen. En dan zou er wel degelijk naar een schuldige gezocht worden.
Jaap is geen uitzondering. Er zijn vaak feestjes waar kinderen voor het eerst met drank in aanraking komen en zich dan zo lam zuipen dat ze naar het ziekenhuis moeten. Of dat nu een bierfeest of een cocktailparty heet. Het lijkt erop het normaal gevonden wordt dat kinderen ongelimiteerd en zonder toezicht kunnen drinken. Omdat je 16 wordt. Ouders overschatten hun kinderen nagal eens; 16-jarigen kunnen ‘volwassen’ praten, maar zijn nog lang niet volwassen. Veel ouders hanteren een ‘onderhandelingsopvoeding’. Over alles moet onderhandeld worden. Ouders weten vaak niet hoe zij grenzen moeten hanteren. Of vinden het moeilijk om grenzen te stellen. Door een dergelijke grenzeloze opvoeding worden pubers eveneens ‘grenzeloos’. Ook horen we vaak dat pubers juist moeten experimenteren; ‘het zijn nog maar pubers’. Juist een reden om die experimenten wel te volgen en duidelijke voorwaarden stellen aan gedrag. Hoe moeten pubers anders leren om te gaan met de ‘beperkingen’ van de samenleving?
Er zijn momenteel vier alcoholpoli’s in Nederland. Speciaal voor zuipende pubers. Vandaag werd bekend dat dat er twintig moeten gaan worden. Het is dieptriest dat het kennelijk al zo is dat er met regelmaat pubers een alcoholvergiftiging oplopen. Drankproblemen worden onderschat, omdat ‘het gezellig is om alcohol te drinken’. Grenzeloze kinderen gaan grenzeloos aan de drank.
Terug naar Jaap. Hij heeft geen drankprobleem, vindt hij. Hij heeft echter meer dan normale belangstelling voor alcohol. Bier is eigenlijk te min. Het echte werk is whisky en wodka, het sterkere spul. Hij praat er graag over. Het is niet duidelijk of dit ‘stoer’ gedrag is, of dat hij werkelijk zwaarder gewend is. Jaap is een puber dat zich graag laat uitdagen. Als hij door anderen niet uitgedaagd wordt, doet hij het zelf wel. En dan laat hij zien waar anderen niet op zitten te wachten. Met verhalen overschreeuwt hij zijn frustraties en zijn angsten. Of hij leert met drank om te gaan? Niet vanzelf, daar is hulp bij nodig. Jaap heeft een probleem.