maandag, 08 november 2010
Het zou mooi zijn als de verschillende delen van de hersenen goed met elkaar samenwerken.
We ondervinden dan een gevoel van evenwicht, van ‘homeostase’. Helaas is het in de praktijk vaak anders. In bepaalde situaties schakelt het ene deel van de hersenen een ander deel uit.
Soms is het andere deel overheersend en dringt voor. Hoe zit dat nu? Over welke delen van de hersenen hebben het hier?
Er bestaan drie belangrijke delen van de hersenen. Diep in de hersenen zit het reptielenbrein. Dit is het oudste deel van ons brein. Zo genoemd omdat de werking ervan lijkt op dat van de hersenen van reptielen. Dit deel van het brein regelt de meest primitieve functies als ademhaling, hartritme, bloeddruk, immuumsysteem enz. De werking van het reptielenbrein -of hersenstam- is instinctief, reflexmatig en onbewust, gericht op overleven; aanvallen of vluchten.
Het emotionele brein regelt ondermeer de aanmaak van hormonen en organiseert de ‘binnenwereld’. Dit brein omvat alles wat met emoties te maken heeft. Hier zitten ook alle positieve gevoelens zoals liefde, genegenheid, maar ook negatieve zoals angst en verdriet. Het emotionele brein zorgt ervoor dat we ervaringen onthouden, zodat we ze kunnen herhalen of vermijden.
Het denkbrein heeft alles te maken met bewustzijn, taal, aandacht, concentratie, probleemoplossing. Het regelt de complexere vaardigheden zoals emoties controleren, plannen, structureren, motiveren. Het regelt de ‘buitenwereld. Het denkbrein –of neocortex- hebben we gemeen met alleen zoogdieren. Deze zorgt voor het opdoen van kennis, het leervermogen, het gebruiken van een taal, het analyseren en oplossen van problemen, creativiteit, logisch denken, enz. Ook morele waarden en normen bevinden zich hier.
Ons reptielenbrein en het emotioneel brein hebben sterk de neiging om ons denkbrein te overheersen. In situaties waar overleven aan de orde is, neemt het reptielenbrein het helemaal over. Als je aangevallen wordt dan is je eerste reactie vluchten of vechten. Je gaat niet eerst even staan nadenken wat je zal doen. Pas wanneer het eerste gevaar geweken is, ga je nadenken hoe je je eruit kan redden.
Wat kunnen we met deze kennis? Wordt vervolgd.
woensdag, 20 oktober 2010
Het lijkt alsof veel mensen niet meer effectief kunnen communiceren. Pogingen om met elkaar in gesprek te komen verzanden in wat mededelingen over en weer. Soms mondt een poging om in gesprek te komen uit in een ‘welles-nietes-spel’; een touwtrekkerij over woorden. Het lijkt wel of mensen geen moeite meer doen om de juiste woorden te vinden, om (echt) te luisteren. Een gesprek verzandt dan in een ‘discussie’. Het komt dan vaak niet tot een echt gesprek.
We kunnen goed duidelijk maken wat we niet willen. Hoe lastig is het om duidelijk te maken wat we wel willen. We zijn meer en meer gewend geraakt om het negatieve te benadrukken. En dat kleurt onze hele communicatie met de medemens. De aandacht voor het negatieve heeft niet alleen invloed op ons taalgebruik, maar ook op de hersenen en het hart. Tijdens een ‘discussie’ kunnen de emoties hoog oplopen. De hartslag versnelt en de hersenen schakelen over op de automatische piloot; het emotionele brein neemt het geheel over van het cognitieve brein. Door deze fysiologische ontregeling wordt alleen nog maar gedacht in termen van ‘aanvallen en verdedigen’. Er wordt niet meer gezocht naar oplossingen of antwoorden die de rust zouden kunnen herstellen.
Er zijn vier houdingen die er voor zorgen dat we uit een relatie niet krijgen wat we willen. Toch bedienen we over het algemeen als eerste één van die houdingen in onze (gespreks-) relaties.
1. Kritiek
Kritiek uitoefenen in plaats van een klacht voorleggen of een verzoek doen;
2. Sarcastische en sceptische opmerkingen
Deze opmerkingen kunnen als grappig worden opgevat, maar dienen om de ander te kwetsen;
3. Tegenaanval
Tijdens een tegenaanval is het de bedoeling om de ander het zwijgen op te leggen.
In het ergste geval door een fysieke klap;
4. Terugtrekking
Hierbij wordt de ander volledig genegeerd en gewacht ‘tot het weer over gaat’.
De reactie van de genegeerde is over het algemeen harder praten tot schreeuwen, rondvliegende
borden en erger.
Effectieve communicatie is gestoeld op vijf pijlers, noem het voorwaarden, welke uitnodigen tot een echte communicatie van hart tot hart. Zo leren we onszelf helder en integer uit te drukken, terwijl we tegelijk anderen met respect en begrip tegemoet treden.
• Juiste persoon en juiste reden
Overtuigt u zich ervan dat wat u wilt zeggen ook tegen de juiste persoon is.
Dat deze persoon de oorsprong van het probleem is en dat hij/zij in staat is het op te lossen.
• Plaats en tijd
Zorgt u er voor dat het gesprek op een veilige plaats en onder vier ogen plaats heeft.
Voelt u zich gestrest of gejaagd, stel het gesprek liever even uit. Kies een plaats en tijd
waarop u rustig kunt praten en u er zeker van bent dat de ander aandacht en tijd voor u heeft.
• Vriendelijke benadering
Het doel van communicatie is om de ander te bereiken. Dit lukt het best met een open
vriendelijke benadering. Dit opent de oren van de ander. De eenvoudigste manier om de aandacht
van de ander te trekken is het noemen van zijn of haar naam.
• Objectief gedrag
Het benoemen van een klacht of ongenoegen dient een beschrijving te zijn van wat u aan gedrag
ziet en hoort zonder een moreel oordeel.
• Emotie
Nadat u de feiten zonder waardeoordeel heeft beschreven geeft u aan welke emotie u
hebt ondervonden. Begin de zin met ‘ik voelde me….’ of ‘ik vond dat…..’.
• Teleurgestelde verwachtingen
Een van de oorzaken van een klacht of ongenoegen is een teleurgestelde verwachting.
Aangezien de ander uw verwachtingen niet kan raden, dient u duidelijk te maken in welke
verwachting u teleurgesteld bent. Dit raakt uw diepere emotionele behoefte waar de
ander rekening mee kan houden, als deze bij hem of haar bekend is.
vrijdag, 08 oktober 2010
Tijdens gezinscoaching, kom ik veel in aanraking met kinderen en jongeren met AD(H)D. Vaak hebben deze gezinnen al ervaring met vaardigheids- en gedragstrainingen. Opvallend vaak zeggen de kinderen dat zij geen baat hebben gehad bij een dergelijke training. Ook ouders zijn teleurgesteld, het heeft vaak veel geld gekost en het resultaat is weinig merkbaar. Op langere termijn ziet het er naar uit dat het effect geheel weg is.
Mijn mening is dat vaardigheidstrainingen veelal op het verkeerde moment wordt gegeven. Het lijkt zo logisch; ‘mijn dochter (of zoon) kan niet plannen’. Meteen wordt gedacht haar of hem te trainen in plannen; lijstjes maken, hulp bij het plannen van huiswerk, technische middelen inzetten zoals een I-pod als geheugensteun. Oftewel bij gedragsproblemen wordt het gedrag aangepakt. En dat is nou net niet de manier om tot oplossingen te komen. Een vogel met hoogtevrees zal echt niet leren vliegen. Al doe je het 100 maal voor hoé je moet vliegen. Het is veel logischer om naar het waarom van de hoogtevrees te kijken. Meestal schuilt er een manier van denken, een belemmerende overtuiging achter. Kan je die manier van denken zo veranderen dat de hoogtevrees niet meer (zo) belangrijk is, dan komt het leren vliegen vanzelf.
Binnen mijn activiteiten van gezinscoaching bekijken de problemen van het gezin binnen het gezin en worden mogelijke oplossingen besproken. Veelal bestaan er gedragsproblemen bij pubers waar ouders het niet meer weten. Of dat de hulpverlening tot nog toe weinig oplossingen heeft gebracht. Tijdens een coachingstraject kijken we eigenlijk niet naar de problemen. Dat is al zo vaak gedaan. In eerste instantie geeft een diagnose opluchting; ‘nu weten we wat er aan de hand is’. Maar dan komen de beperkingen in zicht. En de beperkingen krijgen alle aandacht.
Het is goed om te weten dat een kind AD(H)D heeft. Maar belangrijker is hoé het kind er mee om gaat. Omdat nu eens met het hele gezin naar oplossingen wordt gekeken komt het gezin vaak tot verrassende mogelijkheden. Eerst kijken ouders een beetje raar als we ogenschijnlijk ‘het probleem’ niet meteen aanpakken. Of dat we eerst uitleggen hoe hersenen werken. Als je weet hoe het werkt, wordt het makkelijker om andere oplossingen te zien. En dat is de kern van gezinscoaching bij BMS-Advies. Als je altijd doet wat je al deed, krijg je altijd hetzelfde.
- Geschreven door Ton van de Berg op 08/10 om 10:06 AM
Permalink